تحلیل برنامۀ درسی کتاب مطالعات اجتماعی دورۀ ابتدایی بر اساس رویکردهای آموزش ترافیک به کودکان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت‌علمی دانشگاه پیام نور

2 دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

با اینکه یکی از وظایف اصلی تعلیم‌وتربیت، افزایش معلومات دانش‌آموزان در زمینۀ ترافیک و قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی است؛ اما پژوهش‌ها نشان‌دهندۀ رشد تصادفات و عدم اطلاع کافی دانش‌آموزان در این زمینه است. ازاین‌رو، هدف پژوهش حاضر، بررسی محتوای کتب مطالعات اجتماعی مقطع ابتدایی در زمینۀ آموزش قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی و ترافیک است. لذا جامعۀ آماری این پژوهش، محتوای کتب مطالعات اجتماعی مقطع ابتدایی (پایۀ سوم، چهارم، پنجم و ششم) در سال تحصیلی 94-95 بود که نمونه‌گیری آن به‌صورت هدفمند
انجام گرفت. با نظر به این امر، برای مشخص‌نمودن مؤلفه‌های آموزش قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی، از روش توصیفی و سپس از روش تحلیل محتوا، به‌منظور بررسی و تحلیل برنامۀ درسی مطالعات اجتماعی استفاده شد. ابزار جمع‌آوری اطلاعات، سیاهۀ تحلیل محتوای کتب درسی، سیاهۀ تحلیل فعالیت‌ها، کاربرگه­ها و سیاهۀ تحلیل تصاویر بود که پس از مطالعۀ مبانی نظری، طرح پیشنهادی تهیه شد و روایی آن توسط متخصصان علوم تربیتی و کارشناسان مربوطه تعیین گردید. واحد تحلیل نیز صفحات (جملات، تصاویر و فعالیت­ها) بودند. نتایج پژوهش نشان داد که از مجموع 4000 جمله، فعالیت و تصویر موجود در کتب مطالعات اجتماعی دورۀ ابتدایی، تنها 107 مورد به آموزش قوانین راهنمایی و رانندگی عابر پیاده، سرنشینان و دوچرخه­سواران اختصاص دارد. بیشترین ضریب اهمیت مربوط به مؤلفۀ دوچرخه­سواران و کمترین ضریب اهمیت به مؤلفۀ عابر پیاده اختصاص‌ یافته است. مؤلفۀ سرنشینان نیز دارای ضریب اهمیت مساوی با مؤلفۀ دوچرخه­سواران است؛ بنابراین به‌دلیل اهمیت این موضوع برای رشد اجتماعی، کاهش تصادفات و داشتن شهروندانی مطابق با هنجارها، ارزش‌ها، آداب‌ورسوم، قوانین و مقررات جامعه، لازم است در کتب آموزشی، تأکیدی یکسان و درخور توجه به آن شود و برنامه­ریزان درسی، در برنامه‌ریزی و تدوین کتب درسی، توجه بیشتری به این امر نمایند.

کلیدواژه‌ها


-           آذر، عادل. (1380). بسط و توسعۀ روش آنتروپی شانون برای پردازش داده­ها در تحلیل محتوی. فصلنامه علمی - پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهراء (س)، سال یازدهم، (37 و 38)، 18-1.
-                     برآبادی، محمود. (1383). رفتار کودکان در ترافیک. فصلنامه تازه­های ترافیک، سال پنجم، (24)، 66-63.
-           بی آنجلو و کوهلر، ال. (1383). آموزش ترافیک و تغییر رفتار ترافیکی کودکان (ترجمه حسن رضایی راد). مطالعات اجتماعی ناجا، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی ناجا.
-          تاج‌الدین، محبوبه؛ نوروزی، داریوش. (1391). تأثیر بازی­های آموزشی بر یادگیری علائم و مقررات راهنمایی و رانندگی. مطالعات پژوهشی راهور، (2)، 97-71.
-           خاری، رقیه. (1389). طراحی و ساخت چندرسانه‌ای آموزش ایمنی و ترافیک و تأثیر آن بر میزان یادگیری و یادداری دانش­آموزان دختر پایه سوم ابتدایی شهر گرگان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.
-           خاکساری رفسنجانی، علی؛ طالبی، محمدعلی و آرزومندان، راضیه. (1390). بررسی مفاهیم ترافیکی در کتاب‌های درسی مقطع ابتدایی. یازدهمین کنفرانس مهندسی حمل‌ونقل و ترافیک.
-           رحمانی، نادر. (1386). بررسی نقش آموزش مقررات راهور بر عملکرد ترافیکی کودکان مقطع پیش‌دبستانی تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد ناجا، دانشکده راهور.
-           رحیمیان، فرید. (1383). بررسی اپیدمیولوژیک سیمای مرگ در شهرستان همدان. پایان‌نامه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی همدان، دانشکده پزشکی.
-                     رفیعی، حسن­رضا. (1390). مروری بر آموزه­های ترافیکی در کتاب‌های درسی آموزش‌وپرورش. مطالعات پژوهشی راهور، شماره 13.
-           سوری، حمید؛ عینی، الهه؛ منتظری، علی؛ امیدواری، سپیده؛ جهانگیری، علیرضا و شیران، غلامرضا. (1389). نقش همیاران پلیس در میزان تخلفات و سوانح ترافیکی کشور. نشریه پایش، 9 (4)، 339-348.
-                     عبدالرحمانی، رضا. (1388). مقدمه­ای بر درک فرهنگ ترافیک. تهران، دانشگاه علوم انتظامی ناجا.
-           عریضی، حمیدرضا و عابدی، احمد. (1382). تحلیل محتوای کتاب‌های درسی دوره ابتدایی برحسب انگیزه پیشرفت. فصلنامه نوآوری­های آموزشی. 2 (5). 52-29.
-                     فتحعلی‌پور، عطاءالله. (1391). مجموعه قوانین و مقررات کاربردی. تهران: انتشارات روشنی.
-                     کرسول، جان؛ پلانوکلارک، ویکی. (1389). روش‌های تحقیق تلفیقی (ترجمه عباس زارعی و محسن نیازی). تهران: انتشارات سخنوران.
-           محفوظ‌پور­، سعاد؛ سوری، حمید، عینی، الهه؛ رحمانی، نادر؛ امیری، زهره؛ امیرشکاری، گلشن و اشرف، اصغر. (1389). بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا در زمینه سوانح ترافیکی و تعیین نیازسنجی آموزشی آنان. مجله­ی علوم پزشکی گیلان، 75، 17-11.
-           منصور کیایی، عادل؛ محمودآبادی، عباس و میرحسینی، سیده سپیده. (1390). ارزیابی میزان اثربخشی برنامه­های آموزشی برای تغییر رفتار کودکان و نوجوانان در رویارویی با تهدیدهای ترافیکی. مجله علمی پژوهشی شریف، 2 (27)، 97-93.
-           نشریه مهر نو. (1388). بررسی نقش آموزش مقررات راهنمایی و رانندگی بر تغییر عملکرد ترافیکی کودکان پیش‌دبستانی، سال سوم، (3)، 18-16.
-                      Behnood, A. pakgohar. A. Esmaeeli (2007). An integer programing sketch in optimizing the expenses on road safety and traffic cultuare. 14th internationa conference road safety in four continents. Bangkok, Thailand.
-                      Hadaka, M. (2004). Children, traffic safety and traffic education. 7pp. Department of Education.
-                    Hung, K., V., Hayne., L. T. (2011). Education influence in traffic safety: A case study in Vietnam. Journal of IATSS Research, No.34, pp 87–93. New York City.
-                    Mcevoy, S, Stevenson, M, Woodward, M. (2006). Phone use and crashes while driving: A representative survey of drivers in two Auatralian states. Medical Journal of Auatralian,185,630-634.
-                    Moyano Dıaz, E. (2002). Evaluation of traffic violation behaviors and the causal attribution of accidents in Chile. Environment and Behavior, 29, 264–282.
-                    Peden, M, Scurfield, R, Sleet, D, Mohan, D, Hyder, A, Jarawan, E. (2004). A 5 years WHO strategy on road traffic injury prevention, Geneva: World Health Organization.
-                    SWOV. (2009). Traffic education of children 4-12 years old, SWOV institute for road safety research.