تأثیر عوامل استرس‌زای شغلی بر کیفیت زندگی کاری کارکنان راهور تهران بزرگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 . دانشیار دانشگاه علوم انتظامی امین

2 استادیار دانشگاه علوم انتظامی

3 کارشناس ارشد مدیریت ترافیک دانشگاه علوم انتظامی امین

چکیده

زمینه و هدف: استرس کاری با عوامل مختلفی مرتبط بوده و به‌عبارت‌دیگر تحت‌تأثیر عامل مختلف و از آن جمله، کیفیت زندگی کاری کارکنان است؛ لذا مطالعۀ این عوامل می‌تواند موجب شناسایی آن‌ها و پیشگیری از بروز آثار مخرب استرس‌های شغلی و از آن جمله، فقدان تمرکز، کم‌کاری‌ها، درگیری‌ها، غیبت و غیره شود. به این منظور، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی  عوامل استرس‌زای شغلی و رابطۀ آن با کیفیت زندگی کاری کارکنان راهور تهران بزرگ اجرا گردیده است. 
روش و مواد: جامعۀ آماری پژوهش حاضر شامل کلیۀ کارکنان راهور تهران بزرگ در سال 1396 است که از بین آنان بر اساس جدول نمونه‌گیری، تعداد 346 نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب و موردمطالعه قرار گرفتند. پژوهش حاضر از نظر هدف، جزو پژوهش‌های کاربردی و از نظر ماهیت، جزو پژوهش‌های توصیفی از نوع هم‌بستگی می‌باشد که به ارتباط بین متغیرهای گوناگون استرس شغلی  و کیفیت زندگی کاری می‌پردازد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسشنامۀ استرس شغلی (HSE)[1] شامل 7 مؤلفه و 35 گویه جهت سنجش میزان استرس شغلی و پرسشنامۀ استاندارد والتون[2] (1973)  با  8 مؤلفه و 27 گویه در خصوص کیفیت زندگی کاری (QWL)[3] می‌باشد؛ هر دو پرسشنامه دارای روایی و پایایی قابل‌قبولی می‌باشند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون‌های ضریب هم‌بستگی و تحلیل عاملی استفاده گردید.
یافته‌ها و نتایج: نتایج حاصل از تحلیل عاملی تأییدی نشان داده است که بین عوامل استرس‌زای شغلی کارکنان راهور تهران بزرگ و تمامی مؤلفه‌های کیفیت زندگی کاری از قبیل پرداخت منصفانه  و کافی، محیط کار ایمن و بهداشتی، تأمین فرصت رشد و امنیت مداوم، قانون‌گرایی در سازمان، وابستگی اجتماعی محیط کار، فضای کلی زندگی کار، یکپارچگی و انسجام اجتماعی در سازمان و توسعۀ قابلیت‌های انسانی، رابطۀ معنی‌داری وجود دارد. همچنین در این مطالعه، بیشترین عامل استرس‌زای شغلی در زمینۀ کیفیت زندگی کاری، مقولۀ حمایت سرپرستان و مدیران، و کمترین عامل استرس‌زای شغلی، مقولۀ نقش می‌باشد.
نتیجه‌گیری: بنابراین می‌توان گفت بین استرس کارکنان راهور با کیفیت زندگی کاری آنان و تمامی ابعاد کیفیت زندگی کارکنان رابطه وجود دارد.



 

کلیدواژه‌ها


-          آزادمرزآبادی، اسفندیار. (1388). بررسی ارتباط بین استرس‌های شغلی و رضایتمندی شغلی کارکنان. مجله علوم رفتاری، 1 (2)، 31-121
-          آزادمرزآبادی، اسفندیار؛ طرخورانی، حمید؛ امامی خوانساری و نسرین‌السادات. (1386). بررسی استرس‌های شغلی کارکنان سپاه. مجله طب نظامی، (9)، 106.
-          ابراهیمی، حسین؛ نیک‌روش، منصور؛ اسکویی، سیده فاطمه و احمدی، فضل‌الله. (1386). استرس: واکنش  عمده پرستاران به بافت تصمیم‌گیری اخلاقی. مجلهدانشگاهعلومپزشکیایران، 54، 7-15.
-          اقبالی، شهرام. (1395). عوامل مؤثر بر استرس شغلی کارکنان پروازی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علوم انتظامی، دانشکده فرماندهی و ستاد.
-                    باچر، جیمز؛ مینکا، سوزان؛ هولی، جیل. (2015). آسیب‌شناسی روانی (ترجمۀ یحیی سید محمدی). جلد 1، تهران: ارسباران.
-          باقــری، فریبــرز. (1393) بررســی اســترس محیــط کاری و رابطــه آن بــا عملکــرد شــغلی کارکنــان فرماندهــی انتظامــی اســتان البــرز. ســامانه یکپارچــه نشــریات علمــی نیــروی انتظامــی.
-          جبه‌دار. علیرضا؛ عینی‌پور. جواد و رحمانی، کیانوش. (1396). بررسی عوامل مؤثر بر استرس شغلی کارکنان ناجا (موردمطالعه کارکنان معاونت نیروی انسانی ناجا). فصلنامه علمی ترویجی منابع انسانی ناجا، 4: 45 – 66.
-          جهانی، مصطفی. (1396). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر استرس کارکنان پلیس پیشگیری استان خراسان شمالی بر اساس تکنیک تصمیم‌گیری چندمعیاره تاپسیس. فصلنامه دانش انتظامی خراسان شمالی دفتر تحقیقات کاربردی فا. ا.خراسان شمالی، 13: 127-105.
-                    چراغعلی‌پور، ذاکر. (1389). مقایسه استرس شغلی در رانندگان نظامی در تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه بقیه‌الله، تهران.
-                    حاج یوسفی، علی. (1380). کیفیت زندگی و راهبردهای اصالحی. فصلنامه مددکاری اجتماعی، (8)، 30-38.
-                    خدادادی، مهدی؛ دولتیار باستانی، رضا. (1386). استرس شغلی راه‌های پیشگیری و مقابله. تهران: انتشارات مدبر.
-                    خدایاری فرد، محمد. (1390). استرس و روش‌های مقابله با آن. چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
-                    خنیفر، حسین. (1387). استرس شغلی و محیط‌های حرفه‌ای (عوامل، نظریه‌ها، اثرات).فصلنامه راهبرد، 1،(29)، 1-38.
-          رحمتی، داریوش و کیقبادی، ابوالفضل. (1394). بررسی میزان و علل استرس شغلی افسران پلیس دانش‌آموخته دانشگاه علوم انتظامی امین شاغل در استان البرز. منابع انسانی ناجا،40: 19-42.
-                    رحیمی، رضا. (1385). بررسی کیفیت زندگی کاری اعضای هیئت‌علمی دانشگاه اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.
-                    رستمی، آرین و صالحی، مسعود. (1378). کیفیت زندگی و مفهوم آن. سمینار کیفیت زندگی، دانشکده پرستاری، دانشگاه تربیت مدرس.
-          رضایی، علی‌محمد. (1386). ساخت و اعتباریابی فرم کوتاه مقیاس استرس پلیس ایران. ماهنامه توسعه انسانی پلیس، سال چهارم، (11)، 37-48.
-          رضوانی، محمدرضا و منصوریان، حسین. (1387). سنجش کیفیت زندگی: بررسی مفاهیم، شاخص‌ها، مدل‌ها و ارائه مدل پیشنهادی برای نواحی روستایی. فصلنامه روستا و توسعه، (3)، 26-1.
-          سلطانی، مرضیه؛ امین الرعایا، مهین؛ عطاری، عباس. (1387). اثر آموزش مدیریت استرس بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دبیرستان‌های شهر تیران و کرون استان اصفهان. تحقیقات علوم رفتاری، 6 (1)، 16-9.
-                    سلمانی، داوود. (1384). کیفیت زندگی کاری و بهبود رفتار سازمان. تهران: دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
-                    سوری، احمد. (1395). روانشناسی جرم و شخصیت شناسی مجرم. تهران: دانشگاه علوم انتظامی.
-                    علیمردانی، اکرم و کفاشیان، مجید. (1392). بررسی کیفیت زندگی کار کارکنان. دانشگاه علوم انتظامی: معاونت پژوهش.
-                    عنبری، موسی. (1389). بررسی تحولات کیفیت زندگی در ایران (1365 تا 1385). فصلنامه توسعه روستایی، (2)، 149-181.
-                    غفاری، غلامرضا و امیدی، رضا. (1388). کیفیت زندگی شاخص توسعه اجتماعی. تهران: نشر شیرازه.
-          فتحی آشتیانی، علی؛ سجاده‌چی، علی. (1384). ارزیابی روانشناختی و تدارکات نیروهای فرماندهی در یک واحد نظامی. مجله پزشکی نظامی، 7 (2)، 103.
-          فریدونپور، سمیه؛ منش جعفر، پویا؛ حکیمی، محمد. (1395). پیش‌بینی رضایت شغلی بر اساس تیپ شخصیتی و حمایت اجتماعی ادراک‌شده. مجله روانشناسی و روان‌پزشکی شناخت، (4)، 96-7.
-          قماشچی، فرزاد. (1388). بررسی نقش آموزش در بهبود مهارت حل مسئله بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از حادثه زلزله بم. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، 8 (3)، 299.
-          کرمــی، مهــدی. (1391) شناســایی عوامــل استرس‌زا و میــزان اســترس‌پذیــری کارکنــان پلیـس آگاهـی تهـران بـزرگ. سـامانۀ یکپارچـه نشـریات علمـی نیـروی انتظامـی.
-          کوهنورد، بهرام؛ بهبهانی، نرگس و فضلی، زهره. (1394). بررسی ارتباط بین استرس شغلی و کیفیت زندگی در کتابداران دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد. مجله طب پیشگیری، (1)، 9-1.
-          نجفی، رسول. (1394). بررسی رابطه بین رضایت شغلی و کیفیت زندگی کاری کارکنان پلیس راهور و پلیس‌ راه استان اردبیل. اردبیل: دفتر تحقیقات کاربردی.
-                      Berger, Peter L. (2001). Reflections on the Sociology of Religion Today, www.findarticl s.com.
-                    Bitran, S., Barlow, D. H. & Spiegel, D. A. (2009). Generalized anxiety disorder. In New Oxford Textbook of Psychiatry. New York: Oxford University Press.
-                    Brian, LS. (2002).Managing stress: Principles and strategies forhealth and wellbeing. 3rd ed. United States: Jones and Bartlett.Publication.
-                    Cooper, C. L., Dewe, P. & O'Driscoll. M. (2001). Organizational stress: A review and critique of theory, Research and applications. Thousand oak, California: sage.
-                    Cran J. (1993). Thriving on stress, Rutledge Clenys. 1992 Copingwith crisis. Leicester: British Psychological Society.
-                    Dale, K., and Fox, M. (2008). Leadership style and organizational commitment: Mediating effect of role stress. Journal of Managerial Issues. 20: 109-130.
-                    Doran, N., McCharque, D., & Cohen, L. (2007). Implisivity and the reinforcing value of cigarette smoking. Addictive Behaviors, 32, 90-98.
-                    French JRP, Caplan RD. (1972). Organizational stress. In: MarrowAJ, editor. The failure of success. New York: Amacom.
-                    Gerber, M., Hartmann, T., Brand, S., Trachsler, E. H., and Puhse, U. (2010). The relationship between shift work, perceived stress, sleep and health in Swiss police officers. Journal of Criminal Justice. 38: 1168-1175.
-                    Holmes, T. H., & Rahe, R. H. (1967). The social readjustment rating scale. Journal of psychosomatic research, 11(2), 213-218.
-                    Julia W, Lorie T, Edward MV. (2008). Strategies for managingstress after war. New York: John Wiley and Sons.
-                    Lazarus, R. S. (1975). A cognitively oriented psychologist looks at biofeedback. American Psychologist, 30(5), 553.
-                    Morash, M., Kwak, D. H., Hoffman, V., Lee, C. H., Cho, S. H., and Moon, B. (2008). Stressors, coping resources and strategies, and police stress in South Korea. Journal of Criminal Justice. 36: 231-239.
-                    Shane, J.M. (2010). Organizational stressors and police performance. Journal of Criminal Justice. 38: 807-818.
-                    Spada, M. M. Nikevi, A. V. Moneta, G. B.& Wells, A. (2008). Metacognition, perceived stress, and negative emotion. Personality and Individual Differences, 44(5), 1172-1181.
-                    Taylor, Steve. (2007). Sociology of health and health care. london:Wiley-Black Well.