ارائۀ مدل پیش‌بینی تصادفات جاده ‏های برون‌شهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علمی عمران، دانشگاه ملایر

2 استادیار، گروه عمران، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران،

چکیده

تصادفات جاده‏ای، یکی از مهم‌ترین دلایل مرگ‌ومیر در جهان و به‏ویژه در ایران است. سالانه تعداد زیادی در جهان در اثر تصادفات ناشی از خطای انسانی در جاده‏های برون‌شهری کشته و مجروح شده‏اند. با توجه به رشد روزافزون جمعیت و افزایش سوانح جاده‏ای در کشور، یافتن اثرگذارترین عوامل تصادفات می‏تواند زمینه‌ساز کاهش خسارات و تلفات ناشی از این تصادفات و مبنای مناسبی برای اعمال مدیریت حوادث جاده‏ها باشد. لذا هدف این پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر در بروز تصادفات ناشی از خطای انسانی منجر به جرح یا فوت و همچنین ارائۀ مدل پیش‌بینی تصادفات ناشی از تأثیر خطای انسانی در راه‏های برون‌شهری استان همدان طی سال‌های 1391 تا 1396 است. برای جمع‌آوری اطلاعات، از داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از فرم کام کروکی‌های تصادفات بهره‌گیری شده است. از بین 1345 تصادف ثبت‌شده در منطقۀ موردمطالعه، تعداد 940 تصادف در قطعات حادثه‌خیز انتخاب شدند که از بین آن تعداد، 610 تصادف ناشی از بی‌احتیاطی در 97 قطعه جهت استفاده در مدل انتخاب شدند. در فرایند مدل‌سازی از اطلاعات تصادفات، ترافیک و هندسۀ قطعات حادثه‌خیز محورهای موردمطالعه استفاده شد که اطلاعات هندسی قطعات حادثه‌خیز شناسایی‌شده، به‌صورت میدانی و با استفاده از جی‌پی‌اس دوفرکانسه جمع‌آوری گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که بهترین مدل از نظر پیش‏بینی تصادفات و قابلیت ارائۀ فرمول، مدل پواسون است. پنج عامل در این مدل مؤثر بودند که عامل شاخص نزدیکی به مراکز جمعیتی، با ضریب 13081/1 بیشترین تأثیر در تصادفات ناشی از بی‌احتیاطی را داشته است و عواملی از قبیل ترکیب شیب و انحنا، ترافیک ساعت تصادف، طول قطعه‌بندی و شیب در مراتب بعدی قرار دارند. نتایج این پژوهش می‏تواند مبنای مناسبی برای اعمال مدیریت حوادث ناشی از خطای انسانی باشد. همچنین عوامل مؤثر بر تصادفات، به‏عنوان ابزاری مناسب در سطح میانی مدیریت ایمنی راه کاربرد خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها


-          باباگلی، رضوان؛ عاملی، علیرضا؛ غلامرضاتبار، علی‌اصغر؛ پایدار، علی. (1398). ارائه مدل پیش‏بینی شدت تصادفات وسایل نقلیه با استفاده از داده‌های تصادفات (مطالعۀ موردی محور بابل - گنج افروز). پژوهشنامه حمل‏ونقل، 16 (4)، 1-14. http://www.trijournal.ir/article_99261.html
-          پورمعلم، ناصر؛ قربانی، مهران. (1390). سیمای ایمنی راه‌ها. نشر وزارت راه، کمیسیون ایمنی راه‌های کشور، دبیرخانه کمیسیون ایمنی راه‌های کشور، راهبرد ملی ایمنی راه‌های ایران، ویرایش دوم، نشر دفتر مطالعات فناوری و ایمنی.
-          ترحمی، محمد. (1394). مسائل حقوقی و موادی از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مرتبط با کارشناسی تصادفات. تهران: مرکز تحقیقات کاربردی پلیس راهور ناجا.  http://rahvar120.ir/uploads/1_28_1442990524662_3.pdf
-                    جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1393). مبسوط در ترمینولوژی حقوق. تهران: انتشارات گنج دانش.
-   شاهی، جلیل؛ احمدی‌نژاد، محمود؛ شیخ الاسلامی، عبدالرضا. (1384). مدل پیش‌بینی تصادفات موتورسیکلت در تقاطع‌های شهر تهران. پژوهشنامه حمل‌ونقل،2(4)، 256-245. https://www.magiran.com/paper/475771
-          شعبانی، شاهین؛ ارجرودی، عبدالرضا. (1386). روش‌های ثبت تصادفات و شناسایی نقاط پرتصادف. تهران: وزارت راه و شهرسازی، پژوهشکده حمل‌ونقل.
-   صاحبی، سینا؛ میربها، بابک؛ ماهپور، علیرضا؛ نوروزعلیایی، محمدحسین. (1394). ارائه مدل پیش‌بینی شدت تصادفات عابران‌پیاده در راه‌های برون‌شهری، مهندسی حمل‌ونقل، 6(4)، 592-581.
-          صارمی، مهناز؛ رضاپور، تارا. (1390). طراحی ارگونومیکی علایم راهنمایی و رانندگی و تأثیر آن بر کاهش ترافیک و تصادفا. راهور، سال هشتم، (14)، 17 تا 21.
-                     https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=139159
-          صفارزاده، محمود؛ آذرمی، اکبر؛ شعبانی، شاهین. (1386). مدل پیش‏بینی تصادفات در قوس‌های واقع در راه‏های دوخطه برون‏شهری. پژوهشنامه حمل‏ونقل، 4 (3)، شماره پیاپی 12، 221-213.  http://www.trijournal.ir/article_11385.html
-          قبادی، محمد؛ حسن‌زاده، محمدرضا؛ زراعت‌پیما، فرامرز. (1395). پیش‏بینی تعداد تصادفات در تقاطع‌های هم‌سطح شهری. مطالعات مدیریت ترافیک، (40)، 60-41.
-                      http://tms.jrl.police.ir/article_18588.html
-          قربانی، ﻣﻬﺮﺍﻥ؛ نوری امیری، محمد. (1394). راهنمای ایمنی راه. مجمع جهانی راه - پیارک، وزارت راه و ترابری، معاونت آموزش، تحقیقات و فن‌آوری، دفتر مطالعات فن­آوری و ایمنی.
-          قدیرزاده، محمدرضا؛  فدای وطن، رضا؛ اکبری کامرانی، احمدعلی؛ دواتگران، کیوان؛ هاشمی نظری، سید سعید؛ میرترابی، سید داود. (1391). بررسی وضعیت مرگ و میر ناشی از تصادفات رانندگی در سالمندان ایرانی طی سال‌های 1385 الی 1387. سالمند، 7 (1)، ۴۹-۵۶.
-                    کاتوزیان، ایرج. (1397). حقوق جزای اختصاصی. ویرایش اول، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.
-          کرمی، پیمان؛ تن‌زاده، جواد؛ سادات حسینی، سیدمحمد. (1396). ارزیابی مدل پیش‏بینی تصادفات عابرپیاده ناشی از تأثیر موانع دید جانبی راه. فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک، (46)، 117 تا 136.
-                      http://journals.police.ir/article_19058.html
 
-                    Chen, K., & Miles, J. C. (2004). ITS handbook 2004: Recommendations from the world road association (PIARC), pp.42-54.
-                    Chin, H. C., & Quddus, M. A. (2003). Applying the random effect negative binomial model to examine traffic accident occurrence at signalized intersections. Accident Analysis & Prevention, Vol. 35, No.2, pp.253-259.‏ doi.org/10.1016/S0001-4575(02)00003-9
-                    Department of transportation Great Britain (DTGB). (2011-2014). Reported road casualties in Great Britain. Annually Report, pp.22-29.
-                    Frantzeskakis, J. M., & Iordanis, D. I. (1987). Volume-to-capacity ratio and traffic accidents on interurban four-lane highways in Greece. Transportation Research Record, No.1112.‏ pp.54-59
-                    Guest, M., Boggess, M. M., & Duke, J. M. (2014). Age related annual crash incidence rate ratios in professional drivers of heavy goods vehicles. Transportation research part A: policy and practice, Vol.65, pp. 1-8.‏ doi.org/10.1016/j.tra.2014.04.003
-      Hakim, S., Shefer, D. (1991). A critical review of macro models for road accidents. Accident Analysis and Prevention 23 (5), 379-400. doi.org/10.1016/0001-4575(91)90058-D           
-                    Hall, J. W., & de Hurtado, M. P. (1992). Effect of intersection congestion on accident rates. Transportation Research Record, Vol.1376, pp.77-84
-                    Hauer, E. (2013). Overdispersion in Modelling Accidents on Road Sections and in Empirical Bayes Estimation. Accident Analysis & Prevention, Vol. 33, No. 6, pp. 799-808. DOI: 10.1016/s0001-4575(00)00094-4
-                    Huang, H., Chin, H. C., & Haque, M. M. (2008). Severity of driver injury and vehicle damage in traffic crashes at intersections: a Bayesian hierarchical analysis. Accident Analysis & Prevention, Vol.40, No.1, pp.45-54.‏ doi.org/10.1016/j.aap.2007.04.002
-                    Karimi, A, Kashi ,E, Pratico, F.G. (2018). Investigating the effect of geometric parameters influencing safety promotion and accident reduction (Case study: Bojnurd-Golestan National Park road), Cogent Engineering, 5(1). pp. 1-14, DOI:http://dx.doi.org/10.1080/23311916.2018.1525812
-                    Karlaftis, M. G., & Golias, I. (2002). Effects of road geometry and traffic volumes on rural roadway accident rates. Accident Analysis & Prevention, Vol.34, No.3, pp.357-365. doi.org/10.1016/S0001-4575(01)00033-1
-                    Kindelberger, J., & Eigen, A. M. (2003). Younger drivers and sport utility vehicles. Report: No. HS-809 636, pp.33-39.
-                    Martin, J. L. (2002). Relationship between crash rate and hourly traffic flow on interurban motorways. Accident Analysis & Prevention, Vol.34, No.5, pp.619-629.‏ doi.org/10.1016/S0001-4575(01)00061-6
-                    McGinnis, R., Davis, M., & Hathaway, E. (2001). Longitudinal analysis of fatal run-off-road crashes, 1975 to 1997. Transportation Research Record: Journal of the Transportation Research Board, Vol.1746, No.1, pp.47-58. doi.org/10.3141/1746-07
-                    Othman, S., Thomson, R., & Lannér, G. (2009). Identifying critical road geometry parameters affecting crash rate and crash type. Annals of advances in automotive medicine, No.53.‏ pp. 155–165.
-                    Parvareh,M, A, Karimi, S, Rezaei, A, Woldemichael, S, Nili, B, Nouri, N Esmail Nasab. (2018). Assessment and prediction of road accident injuries trend using time-series models in Kurdistan. Burns & Trauma, 6(9). doi: 10.1186/s41038-018-0111-6
-                    Vieira Gomes, S., Carvalheira, C., Cardoso, J., Picado Santos, L. (2008). Accident Prediction Models In Urban Areas: Lisbon Case Study, Urban Transport, Vol.101, pp.619-627. DOI: 10.2495/UT080601
-                    World healthy organization. (2015). www. Who. Int.
-                    Zhou, M. & Sisiopiku, V. (1997). Relationship between volume-to-capacity ratios and accident rates. Transportation Research Record: Journal of the Transportation Research Board, Vol.1581, No. 1, pp.47-52.‏ DOI: 10.3141/1581-06