تحلیل فضایی و پیش‌بینی میزان تصادفات رانندگی در سطح شبکۀ معابر شهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق

3 دانشجوی دکتری تخصصی انرژی‌های تجدیدپذیر، گروه مهندسی بیوسیستم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

زمینه و هدف: با توجه به افزایش روزافزون تعداد خودروهای شخصی و متعاقب آن، افزایش مشکلات ترافیکی و خاصه تصادفات ترافیکی و تحمیل هزینه­ های گزاف جانی و مالی به جوامع شهری، شناسایی نقاط و نواحی حادثه­ خیز ترافیکی به‌منظور انجام برنامه ­های عملی در راستای کاهش و یا به‌حداقل‌رساندن میزان تصادفات ترافیکی و ارتقای سطح ایمنی سامانۀ حمل‌ونقل شهری اهمیت زیادی داشته و به همین نسبت عدم پیش ­بینی دقیق نقاط پرخطر و عدم توجه به شاخص­های زمینه­ساز تصادف می تواند هزینه را برای بخش عمرانی و مدیریتی کشور روزبه ­روز افزایش دهد.
روش: ازاین‌رو پژوهش‌ حاضر به روش توصیفی - اسنادی و با ماهیتی کاربردی و با هدف شناسایی مؤلفه­ های تأثیرگذار در بروز حوادث ترافیکی شهر اردبیل و مدل‌سازی و پیش ­بینی میزان وقوع حوادث ترافیکی به نگارش درآمده است. به‌منظور گردآوری آمار و اطلاعات موردنیاز پژوهش،‌ از روش کتابخانه­ای و به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده­های فضایی نیز از نرم­افزارهای ARCGIS 10.4 و Geoda استفاده شده است.
یافته­ ها: نتایج بررسی­ های صورت‌گرفته در پژوهش‌ حاضر بیانگر وجود الگوی خوشه ­ای در پراکنش فضایی تصادفات ترافیکی شهر اردبیل می ­باشد. این تصادفات در جهت جغرافیایی شمال­ غربی - جنوب شرقی، به مرکزیت ثقل هستۀ مرکزی شهر اردبیل توزیع پیدا کرده است؛ به‌طوری‌که کانون­ های اصلی وقوع تصادفات نیز در این محدوده واقع‌ شده است.
نتیجه­ گیری: نتایج به‌دست‌آمده از سنجش خودهمبستگی فضایی متغیرهای پژوهش‌ با میزان بروز تصادفات ترافیکی بیانگر آن است که بین متغیرهای تراکم ایستگاه­های اتوبوس، تراکم فضاهای با بافت ارگانیک، تراکم کاربری­های جاذب سفر، تراکم جمعیت، تراکم راه­های دسترسی و سرعت تردد وسایط نقلیه در شبکۀ معابر شهر اردبیل و میزان وقوع تصادفات ترافیکی این شهر، همبستگی فضایی مثبت و معنی­ دار برقرار بوده و بین متغیرهای ضریب مالکیت خودرو شخصی، فاصله از تقاطع­ های اصلی شهر و حجم تردد وسایط نقلیه با میزان وقوع تصادفات ترافیکی، همبستگی فضایی منفی و معنی­ دار برقرار است. همچنین نتایج به‌دست‌آمده از مدل GWR نیز نشانگر قابلیت بالای متغیرهای مستقل مورداستفاده در پژوهش‌، در تبیین میزان تغییرات وقوع تصادفات ترافیکی در سطح شبکۀ معابر و محلات شهری اردبیل بوده است.
 

کلیدواژه‌ها


-         احسانی سُهی، مجید؛ آسوده، راضیه. (1398). شناسایی نقاط حادثه­خیز راه­های برون­شهری با استفاده از روش مدل‌سازی فازی (مطالعه موردی: محور قزوین - لوشان). فصلنامه علمی راهور، سال هشتم، (30)، 103- 134، http://journals.police.ir/article_93048.html 
-         احمدوند، علی؛ محمدیانی، زینب؛ خدادادی ابیازنی، حدیثه. (1394). مدل‌سازی پویای سیستم حمل‌ونقل شهری پایدار به‌منظور اصلاح و بهبود ترافیک. پژوهش­های مدیریت در ایران، 19 (2)، 31-52، https://mri.modares.ac.ir/article-19-8680-fa.html
-         احمدی، مهدی؛ علیمحمدی، عباس. (1393). پیش­بینی تصادفات رانندگی با استفاده از مدل رگرسیون چندسطحی و پارامترهای زمانی. مطالعات پژوهشی راهور، سال سوم، (11)، 105-138، http://journals.police.ir/article_11597.html
-         احمدی، مهدی؛ علیمحمدی، عباس. (1394). آنالیز زمانی و مکانی تصادفات رانندگی با استفاده از تراکم پنجره­ای فازی. مهندسی حمل‌ونقل، سال هفتم، (2)، 191-205، http://jte.sinaweb.net/article_14780.html
-         اعظمی، هادی؛ رضوی­نژاد، مرتضی؛ رضایی مقدم، علی. (1393). مقایسۀ تطبیقی پراکنش فضایی مساجد با توجه به مؤلفه‌های شهر اسلامی (نمونۀ موردی: مناطق 5 و 11 شهرداری مشهد)، شهر پایدار، 1 (1)، 110-134، https://profdoc.um.ac.ir/paper-abstract-1044362.html
-         افندی­زاده، شهریار؛ توکلی کاشانی، علی؛ تقی­زاده، یاسر. (1396). شناسایی مکان‌های پرتصادف جاده‌ای با استفاده از روش تلفیقی تحلیل پوششی داده‌ها و تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP/DEA). پژوهشنامه حمل‌ونقل، (53)، 33-45، http://www.trijournal.ir/article_54328.html
-         ایمانی، علی؛ منصوری، فردین؛ آمویی، محمدرضا. (1395). ارزیابی آثار اجتماعی و فرهنگی اصلاح هندسی معابر شهری با مطالعۀ اصلاح هندسی معابر سطح منطقه 18 تهران. نشریه پژوهش و برنامه­ریزی شهری، سال هفتم، (25)، 85-104، http://jupm.miau.ac.ir/article_1958.html
-         حاجیلو، فخرالدین؛ علی‌نژاد، محمدعلی. (1397). ارزیابی و پهنه­بندی خطر وقوع تصادف رانندگی با استفاده از مدل Fuzzy-AHP (موردمطالعه: مناطق 2 و 6 شهر قم). پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، سال ششم، (22)، 85-110، https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=463087
-         حبیبیان، میقات؛ کرمانشاه، محمد. (1394). بررسی اثر متغیرهای حمل‌ونقلی بر تغییر استفاده از شیوه سواری شخصی در سفرهای روزانه. فصلنامه مهندسی حمل‌ونقل، سال هفتم، (1)، 13-30، http://jte.sinaweb.net/article_14037.html
-         حکمت­نیا، حسن؛ انصاری، ژینوس؛ گیوه‌چی، سعید. (1393). بهینه‌سازی حمل‌ونقل درون‌شهری یزد و علل وقوع تصادفات رانندگی. مجله پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 46 (2)، 293-310، https://jhgr.ut.ac.ir/article_51565_3e171fb1e75078465858934b2fbff6dd.pdf
-         خاوندی، علیرضا؛ رضائیان، سید امید. (1397). بررسی اثر تراکم راه­های دسترسی بر میزان تصادفات در راه­های دوخطه برون­شهری (مطالعه موردی محور اهر - تبریز). فصلنامه مهندسی حمل‌ونقل، سال 9، (4) (پیاپی 37)، 619-630، http://jte.sinaweb.net/article_47023.html
-         زینلی، سایه؛ حسینعلی، فرهاد؛ صادقی نیارکی، ابوالقاسم؛ کاظمی بیدختی، محمد؛ عفتی، میثم. (1394). تحلیل مکانی تصادفات در تقاطع­های برون­شهری با به‌کارگیری روش­های خودهمبستگی مکانی و برآورد تراکم کرنل. نشریه علمی پژوهشی مهندسی فناوری اطلاعات مکانی، سال 3، (2)، 21-24، http://jgit.kntu.ac.ir/article-1-229-fa.html
-         شاد، روزبه؛ مقیمی، راحیل؛ مسگر، علی؛ صالح مقدم، محمدامین. (1392). تحلیلی بر تصادفات و تهیه نقشه­های پیش­بینی وقوع تصادف. فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک، (30)، 79-102، https://profdoc.um.ac.ir/paper-abstract-1042101.html
-         شاه‌محمدی، غلامرضا؛ عباسی، سعید. (1397). تعیین عوامل مؤثر در تصادفات درون‌شهری با استفاده از روش‌های داده‌کاوی (موردمطالعه: شهر اصفهان). پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، سال  6، (21)، 135-162، http://pogra.jrl.police.ir/article_18708.html
-   عسگری، علی. (1390). تحلیل­های آمار فضایی با ArcGIS. سازمان اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران.
-         علوی، سید علی. (1395). مدل‌سازی فضایی پیش­بینی جریان ترافیکی در ساماندهی حمل‌ونقل درون­شهری تهران. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال 31، (3)، 120-131، http://georesearch.ir/article-1-46-fa.html
-         فرجی سبکبار، حسنعلی. (1391). تحلیل نابرابری­های فضایی سکونت­گاه­های روستایی ایران. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال 1، (1) پیاپی 1، 83-100، https://serd.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-63&slc_lang=fa&sid=1
-         فردوسی، سجاد؛ شکری فیروزجاه، پری. (1393). کاهش معضلات ترافیک درون‌شهری با رویکرد تنظیم جهت حرکت معابر. فصلنامه برنامه‌ریزی شهری، سال 2، (7)، 87-110، (فصلنامه ساختار و کارکرد شهریhttp://shahr.journals.umz.ac.ir/article_1031.html
-         فیروزی، محمدعلی؛ مرادی مفرد، سمیرا. (1396). تحلیل فضایی تصادفات درون­شهری با تأکید بر نقش عوامل جوّی. فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک، (46)، 1-26، http://journals.police.ir/article_19053.html
-         کرمی، حمیدرضا. (1398). پیش­بینی حوادث ترافیکی با استفاده از مدل فضایی ناحیه­ای (موردمطالعه: تهران بزرگ، سال 1396). فصلنامه علمی راهور، سال 8، (31)، 165-190، http://talar.jrl.police.ir/article_93565.html
-         کریمیان، تقی؛ فرجی سبکبار، حسنعلی؛ پوراحمد، احمد. (1394). بررسی ارتباط میان جاذبه­های گردشگری و کاربری اراضی با استفاده از مدل رگرسیون وزن­دار جغرافیایی (مطالعۀ موردی شهر اصفهان). گردشگری شهری، 2 (1)، 1-16، https://journals.ut.ac.ir/article_54062.html
-         متکان، علی­اکبر؛ شریعت مهیمنی، افشین؛ میرباقری، بابک؛ شهری، متین. (1390). تحلیل مکانی تصادف­های درون­شهری با استفاده از رگرسیون وزنی مکانی. سنجش‌ازدور و GIS ایران، سال 3، (3)، 33-48، http://gisj.sbu.ac.ir/article/view/1154
-         محمدی، مهدی؛ شفابخش، غلامعلی؛ نادران، علی. (1396). تخمین تصادفات شدید در الگوی برنامه­ریزی حمل‌ونقل درون­شهری (مطالعه موردی: مشهد). مطالعات پژوهشی راهور، سال 6، (32)، 53-81، http://talar.jrl.police.ir/article_11674.html
-   مرکز آمار ایران. (1395). گزیده نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، تهران، ایران.
-   مهندسین مشاور مترا. (1392). مطالعات جامع حمل‌ونقل و ترافیک شهر اردبیل. جلد 2، وزارت کشور، ایران.
-         هوشیار، حسن؛ شریفی، بایزید. (1396). تحلیل فضایی تصادفات درون­شهری (مطالعۀ موردی: شهر ارومیه). مهندسی جغرافیایی سرزمین، 1 (1)، 90-101، http://www.jget.ir/article_44686.html
-         الیاسی، محمدرضا؛ فائزی، سید فرزین. (1399). ارائه مدل پیش­بینی تصادفات جاده­های برون­شهری. فصلنامه علمی راهور، سال 9، (32)، 179- 204، http://talar.jrl.police.ir/article_94173_e238a2269a9298735bc2c94902357f0e.pdf
-   Aftabi Hossein, S. Arabani, M. (2013). The relationship between urban accidents, traffic and geometric design in Tehran. WIT Transactions on State of the Art in Science and Engineering, Vol 74. 2013. Doi: 10.2495/UT120491
-         Garnaik, M, M. (2014). Effects Of Highway Geometric Elements On Accident Modelling. National Institute of Technology Rourkela, India. Janury 2014. DOI:10.14455/ISEC.RES.2015.205
-   Kaneswaran, D. (2014). Assessment of the Effects of Road Geometry on Irish Accident Rates and Driving Behaviour.  National University of Ireland, Maynooth. MSc. (Research). October 2014.
-         Wedajo, T. Quezon, E. Mohammed, M. (2017). Analysis of Road Traffic Accident Related of Geometric Design Parameters in Alamata-Mehoni- Hewane Section. International Journal of Scientific & Engineering Research. Volume 8. Issue 1. Pp. 874-871. DOI:10.20372/NADRE/4277