طراحی‌مدل صلاحیت‌سنجی رانندگان اتوبوس درون‌شهری تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت دولتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه طراحی کاربردی، آزمایشگاه واقعیت مجازی، دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.

3 گروه روش ها و برنامه ریزی درسی و آموزشی‌، دانشگاه تهران، تهران، ایران .

4 گروه مدیریت بازرگانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: صلاحیت­ سنجی رانندگان اصلی‌ترین عامل در ارتقای بهره­ وری و ایمنی ناوگان حمل‌ ونقل عمومی اتوبوس درون­­ شهری است. هدف این مطالعه ارائه مدل صلاحیت ­­سنجی رانندگان اتوبوس درون‌شهری تهران است.
روش: در این مقاله، از روش کیفی با نظریه داده ­بنیاد استفاده شد، این روش برای پژوهش ­هایی به ­کار می‌رود که پیشینه و دانش مدون در آن زمینه محدود است. تاکنون تحقیقی با روش کیفی در زمینه ارائه مدل صلاحیت ‏سنجی رانندگان اتوبوس‌رانی درون‌شهری تهران با رویکرد جامع، در داخل کشور انجام‌ نشده است و نمونه مشابه ندارد و نتایج آن به‌عنوان اولین تحقیق به این شیوه، درکشور قابلیت اجرا خواهد داشت. به‌منظور گردآوری داده‌های موردنیاز ­از مصاحبه نیمه ­ساختاریافته عمیق استفاده شد. پس از بررسی سوابق علمی ­و تجربه خبرگان بخش حمل‌ونقل، ۱۵ نفر از طریق حجم نمونه‌گیری هدفمند، انتخاب و از بین آن‌ها نظرات 10 نفر به علت رسیدن به اشباع نظری مورد تجزیه‌ و تحلیل قرار گرفت.
یافته­ ها: جمع ­بندی حاصل از این مراحل کدگذاری، به طراحی مدل بومی صلاحیت ‏سنجی منجر گردید. پردازش حاصل از کدگذاری­ ها به 77 کد در کدگذاری باز، 23 مفهوم در کدگذاری محوری و 17 مفهوم در کدگذاری منتج شد. روایی و پایایی تحقیق به‌صورت آماری تأیید شد.
نتیجه‌گیری: چارچوب مفهومی صلاحیت­ سنجی رانندگان اتوبوس در ابعاد هفت­ گانه تحت عنوان مدل صلاحیت ­­سنجی رانندگان اتوبوس درون ­شهری ترسیم شد. این ابعاد شامل صلاحیت عمومی، سلامت جسمی، سلامت روان‌شناختی، دانش رانندگی، مهارت رانندگی، مهارت ارتباطی و توانایی شناختی است.

کلیدواژه‌ها


  • آیتی، اسماعیل (1388)، هزینه تصادفات: تئوری، کاربرد، تهران: پژوهشکده حمل‌ونقل، 1 و 52.

doi: 363.1250955

  • احدی، محمدرضا، حسن­پور، محمدزمان، جعفریان، محمدحسن، صلاحی مقدم، آرسام و صلاحی مقدم، علی (1394)، بررسی عوامل مؤثر برخستگی رانندگان اتوبوس درون‌شهری تهران با رویکرد تحلیل منحنی LOWESS، پانزدهمین کنفرانس بین­المللی مهندسی حمل و نقل و ترافیک، تهران.
  • اسدامرجی، مرتضی و یاراحمدی، علی (1399)، مدل معادلات ساختاری ارزیابی ادراک خطر رانندگان در شبیه­ساز رانندگی با استفاده از ویژگی­های روانی راننده، فصلنامه علمی راهور، 9(24)، 32-9. قابل بازیابی از:

http://journals.police.ir/article_95190.html  

  • اصغری رودسری، الهام، مهرداد، رامین، عطارچی اشرف، میرسعید و امینیان، امید (1383)، صلاحیت بینایی رانندگان اتوبوس‌های بین‌شهری تهران در مقایسه با استانداردهای ایران و اروپا. یافته، 6(1)، 49-43. قابل بازیابی از:

https://www.magiran.com/paper/205596

  • بازرگان، عباس (1387)، مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته: رویکردهای متداول در علوم رفتاری، تهران: انتشـارات دیدار، 35-47.

 doi: 150.724

  • پورکریمی، جواد، قارلقی، سجاد، هماینی دمیرچی، امین و کرمی، محمدرضا (1396)، اثر میانجی تعهد حرفه­ای در رابطه بین صلاحیت حرفه­ای و عملکرد شغلی (موردمطالعه: کارشناسان آموزش دانشگاه تهران)، مدیریت فرهنگ‌سازمانی، 833-856. قابل بازیابی از:

http://ensani.ir/file/download/article/1540208512-9636-263.pdf

  • توکلی کاشانی، علی و منصوری کارگر ، حمزه (1395)، تأثیر رفتار رانندگان اتوبوس­های شرکت واحد تهران بزرگ بر تصادفات درون­شهری، فصلنامه علمی راهور، 5(16)، 61-39. قابل بازیابی از:

http://talar.jrl.police.ir/article_11632.html

  • مرکز آمار ایران (1400)، سالنامه آماری کشور 1398، شماره مسلسل 5147، روابط عمومی و همکاری­های بین­الملل مرکز آمار ایران، 558. قابل بازیابی از:

 https://amar.org.ir/Portals/0/News/1400/salnameh-98.pdf

  • شریفیان، سید اکبر (1388)، توصیه‌های پزشکان به رانندگان، هفته‌نامه سلامت، (20)231.
  • شکوهی یکتا، محسن، اکبری زردخانه، سعید و سهراب­پور، غلامرضا (1396)، ارتقای ایستادگی و روان­درستی رانندگان اتوبوس: مطالعه اثربخشی مقدماتی، فصلنامه علمی پژوهشی علوم روان‌شناختی، (16)63، 1399-1396. قابل بازیابی از:

 http://ensani.ir/file/download/article/1578125461-10246-93-98.pdf

 https://civilica.com/doc/200374/

  • محمودزاده، ابراهیم، رحمتی، نفیسه و رفیعی­راد، سید مرتضی (1391)، مدلی برای تصمیم­گیری خرید مشتریان محصولات فناورى برتر پژوهشی در نمایشگر قلب شرکت صاایران، مدیریت و نوآوری، 1(1)، 75-61. قابل بازیابی از:

 https://www.magiran.com/paper/1218641

  • Bener, Abdulbari, Burgut, Huseyin, Sidahmed, Heba, and Khan, Waleed (2009), Road traffic injuries and risk factors, Californian Journal of Health Promotion, 7(2), 92-101.

doi: 10.32398/cjhp.v7i2.2017

  • Creswell, John W. (2007), Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches, 2nd Edition, California: Sage Publication, 177-200.
  • Fancello, Gianfranco, Daga, Mariangela, Serra, Patrizia, Fadda, Paolo, Pau, Massimiliano, Arippa, Federico et al. (2020), An experimental analysis on driving behaviour for professional bus drivers, Transportation Research Procedia, 45, 779-786.

doi: 10.1016/j.trpro.2020.02.095.

  • Fikri, Idris., Ismail, Rozmi, Halim, Fatimah W. (2015). The Model of Personality and Driver Behavior as Mediator on Road Accident Involvement among Bus Driver in Riau Province Indonesia, International Journal of Psychology and Behavioral Sciences, 5(4), pp. 148-153.

doi: 10.5923/j.ijpbs.20150504.02.

  • Horswill, Mark S. (2016), Hazard perception in driving, Current Directions in Psychological Science, 25(6), 425–430.

doi: 10.1177/0963721416663186.

  • Pflanz, Steven E. and Ogle, Alan D. (2006), Job stress, depression, work performance, and perceptions of supervisors in military personnel, Military Medicine, 171(9), 861- 865.

doi: 10.7205/milmed.171.9.861

  • Pradhana, A.K., Pollatsekb, A., Knodlerc, M., Fishera, D.L. (2009), Can younger drivers be trained to scan for information that will reduce their risk in roadway traffic scenarios that are hard to identify as hazardous?, Ergonomics, 52(6), 657–673.

doi: 10.1080/00140130802550232

  • Taherdoost, H. (2016), Validity and reliability of the research instrument; How to test the validation of a questionnaire/survey in a research, International Journal of Academic Research in Management, 5(3), 28-36. Retriedv from:

https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02546799/document

  • World Health Organization (2021), Injuries and violence, Fact sheets. Retrieved from:

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/injuries-and-violence

  • World Health Organization (2018), Global status report on road safety, Geneva: WHO, p. 7. Retrieved from:

https://apps.who.int/iris/rest/bitstreams/1164010/retrieve

  • Zhang, Zuobo, Ma, Tianshan, Ji, Nuoya, Hu, Zhe, and Zhu, Wenying (2019), An assessment of the relationship between driving skills and driving behaviors among Chinese bus drivers, Advances in Mechanical Engineering, 11(1), 1–10.

doi: 10.1177/1687814018824916.