عوامل موثر بر رفتار کاربران راه در گره‌های ترافیکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه عمران، واحد نوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، نوشهر، ایران،

2 دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد،گروه عمران، دانشگاه شمال، آمل، ایران

3 دانشجوی مقطع دکتری، گروه عمران، واحد آیت ا... آملی، دانشگاه آزاد اسالمی، آمل، ایران

چکیده

زمینه و هدف: هدف اصلی این پژوهش بهبود عملکرد (ایمنی، جریان و ...) گره‌های ترافیکی شهری با شناخت عوامل موثر بر رفتار استفاده‌کنندگان در مواجه با آن است. به منظور دستیابی به این هدف، ابتدا ضمن بررسی تحقیقات گذشته، مبانی و عوامل انسانی و محیطی موثر بر رفتار رانندگان در گره‌های ترافیکی شناخته شد. در ادامه طی مطالعه موردی در شهر بابل، ویژگی‌های این شهر پیرامون کالبد و شبکه معابر، عوامل مختلف تاثیرگذار، شناسایی و تعیین شدند.
روش: پس از تعیین نهایی عوامل موثر، پرسش­نامه­ای پیرامون این عوامل جهت جمع­آوری و ارزیابی اطلاعات از افراد تدوین شد و پایایی و روایی آن تایید گردید. با توجه به نظرات استفاده­کنندگان و جامعه آماری مورد مطالعه (250 نفر از رانندگان درون شهری شهرستان بابل)، متغیرها و امتیاز بدست آمده هر یک، مورد ارزیابی قرار گرفت. این مرحله با استفاده از جمع­آوری اطلاعات به کمک پرسش­نامه و ارزیابی متغیرهای مستقل و وابسته (امتیاز افراد به ارزیابی رفتار رانندگان در گره‌های ترافیکی با توجه به عوامل تاثیرگذار) صورت پذیرفت. در نهایت مدل ­سازی آماری جهت بررسی ارتباط متغیرها با متغیر مستقل در نرم‌افزار SPSS انجام شد. در بخش تحلیل عاملی، پس از تایید ضریب KMO و روایی ارزیابی پرسش­نامه‌ها، سهم متغیرها در عوامل در نظر گرفته­ شده تعیین و دسته­بندی شدند.
یافته­ها: نتایج مدل­سازی انجام شده نشان می­دهد که از میان 17 عامل شناسایی شده، عواملی نظیر: عدم تمرکز حواس رانندگان و بی­توجهی آنها به قوانین و مقررات رانندگی، تراکم بالای ترافیک، بازدارنده نبودن جریمه‌ها، ناهموار بودن جاده‌ها، سرعت­گیرهای ناگهانی و محرکه­های درونی مانند: خشم و عصبانیت، اضطراب، استرس، هیجان و جلوه‌های بصری نامناسب نظیر تبلیغات اطراف مسیر حرکت در ارتباط با متغیر وابسته بوده و در مدل تاثیرگذار هستند و ضریب سطح معناداری آن­ها زیر 5 درصد می ­باشد.
نتیجه ­گیری: رویکرد استفاده شده توسط اکثر مطالعات برای حل مشکل ازدحام ترافیک، بیشتر ماکروسکوپی است که وسایل نقلیه و رانندگان را در کل در نظر می­گیرند. نوآوری این مطالعه، استفاده از یک روش میکروسکوپی جهت حل مسئله ازدحام ترافیکی است. در این پژوهش مشخص شد که ترکیبی از عوامل رفتاری انسانی و محیطی، بر عملکرد راننده در گره­های ترافیکی موثر است. امروزه اقدامات گوناگونی همچون تشکیل شورای ارتقای فرهنگ احترام به قوانین ترافیکی، طرح انضباط اجتماعی در عبور و مرور، طرح جامع حمل و نقل و ترافیک و غیره، از طرف متولیان مدیریت شهری در جهت کاستن از تخلفات ترافیک و ارتقای فرهنگ رانندگی انجام شده است که تأثیر این تصمیمات در کاهش معضلات ترافیکی در سال­های اخیر، کاملاً مشهود است.

کلیدواژه‌ها